Размаўлялі ў пустой настаўніцкай.

— Ты, Генадзь, сваю дасціпнасць дастаткова яскрава паказаў на паседжаннях Савета школы, ды і школьны актыў вядзе работу ў правільным накірунку, — пачаў Зіновій Пятровіч. — Што ты наконт гэтага рыцарства думаеш?

— Ды... Неблагая як быццам гульня. Галоўнае — яна пад кантролем, — падкрэслена адказаў Генадзь.

— Пад кантролем... А ведаеш, што кантроль — гэта недастаткова, каб весці сапраўдны выхаваўчы працэс?

— Вядома... — паціснуў плячыма Генадзь. — Трэба і кіраваць. Дарэчы, у мяне сярод рыцараў дастатковы аўтарытэт.

— Але ж ты не рыцар?

— Ну, не, гэта ж гульня...

— Гэта не гульня! — жорстка перабіў завуч. — Помні — любое аб’яднанне стаіць на нейкай аснове. Ідэалагічнай аснове. Якая аснова ў рыцараў?

— Ну... Якая там у іх аснова — прыдумалі самі сабе кодэкс, па ім і жывуць. Звычайны набор з кніжкі “Што такое добра і што такое дрэнна”...

— Ой, памыляешся, памыляешся, — са скрухай загаварыў завуч. — Трэба глядзець у сутнасць. І ў сутнасць з’явы, а не ў сутнасць нейкага кодэксу. А сутнасць у тым, што рыцары, іх ордэн — самастойныя. Разумееш — са-ма-стой-ны-я! Вось сёння ў школе ёсць вучнёўскі актыў школы. Ён самастойны? — хутка спытаў Шаноўны.

— А чаму не? — запытаў у сваю чаргу Генадзь, не разумеючы, куды вядзе гаворку завуч.

— А таму не, што працуе ў школе, пад неназойлівым кіраўніцтвам педагагічнага савета, і ў савета ж просячы падтрымкі і дазволу на розныя свае мерапрыемствы. Справы актыву непарушна звязаны са школай, з выхаваўчым працэсам. А рыцары хоць і ў школе, але іх планы і дзеянні ад школы мала залежаць. Ты разумееш?

— Разумею, — кіўнуў Генадзь.

— Тады ідзем далей. Я — не супраць рыцарства, малайцы хлопцы. Але хоць ты імі нібыта і кіруеш, але кіраванне тваё фіктыўнае. Бо ў цябе самога ніякай ідэйнай базы кіравання няма. А гэта азначае, што ў любы момант рыцарства можа пайсці зусім у не той бок. З’явіцца ў ім лідэр з ідэйнай базай — пойдуць за ім. І самае страшнае, што ідэйная база можа быць самой рознай. Як рознымі былі і рыцары: быў Айвенга, але былі і крыжакі, што няслі смерць. Дзе ўпэўненасць, што заўтра гонар рыцараў не перарасце ў самалюбаванне, і рыцары не стануць лічыць сябе не проста лепшымі, а вышэйшымі за іншых?

— А... што тады робіць? — разгубіўся Генадзь.

— Што рабіць? Не дапусціць гэтага. Дарэчы, з’яўленне рыцарства чаму адбылося, як думаеш?

— Бо няма камсамола.

— Але ж ёсць БСМ, БПСМ... Чаму ў школе не створаны пярвічкі гэтых арганізацый? І сам ты, дарэчы...

— Ды... Быў я ў іншых школах. Нейкая несур’ёзнасць у арганізацыях гэтых. Слоў многа, а спраў — няма.

— Правільна, больш гаварыльні, пустэчы. А месца не можа доўга пуставаць. Таму і з’явіліся рыцары. Бо маладзёжнае аб’яднанне — патрэбнасць маладых. Вось яны і аб’ядналіся. Ты ўпусціў момант, ці нехта яго ўпусціў — не ў гэтым справа.

— А ў чым тады?

— Ты яшчэ не зразумеў? — Мікалай Васільевіч пільна глянуў у вочы Генадзю, і той адвёў позірк у бок. — Чаму вучаць рыцары? У іх кодэксе ёсць пункт аб радзіме? Аб ветэранах вайны? Кім яны хочуць стаць? Касмапалітычнымі абаронцамі слабых, ці патрыётамі сваёй радзімы?

— Мне здаецца, ды і самі ж Вы казалі, што там добрыя хлопцы.

— І патрыёты з іх самі сабой атрымаюцца, так?

— Думаю, так, — нясмела адказаў Генадзь.

— Не, само сабой нічога не атрымліваецца. Нічога і ніколі. Запомні гэта.

— А што Вы прапануеце мне рабіць?

— Напачатку думаць. Многа думаць. І не спяшацца, не сячы з пляча. Праз тыдзень сустрэнемся. — Завуч хутка ўзняўся з крэсла.

Падхапіўся і Генадзь.

Каля дзвярэй завуч прытрымаў за локаць хлопца:

— Заўтра на першым перапынку пакліч да мяне вашу прыгажуню, Алу...

— Але ж дзённіка... — Генадзь спуджана змоўк, са страхам глядзеў у прыжмураныя вочы завуча.

— Я ведаю, што дзённіка ў Зіновія Пятровіча ўжо няма. Укралі ў час фіктыўнага пажару. Рыцары гэтыя і ўкралі. Але Алу я не таму клічу. Пагавару крыху з ёй наконт таго, што можна насіць у школу, што не. Дарэчы, як ты лічыш, Зіновій Пятровіч паступіў правільна?

Ён яшчэ больш сажмурыў вочы, і Генадзь не ведаў, што там — з’едлівасць ці шчырая, нават вінаватая ўсмешка. Ён нічога лепшага не прыдумаў, як толькі сказаць:

— Я не ведаю. А адкуль Вы пра ўсё ведаеце?..

— Думаць трэба, Генадзь. Многа-многа думаць. Аналізаваць. І толькі потым дзейнічаць. Зразумела?

— Зразумела, — выдыхнуў Генадзь.

Як ні ўпарціўся рыцарскі камітэт, колькасць членаў ордэна ўзрасла яшчэ на некалькі адзінак. Генадзь настаяў, аргументаваўшы тым, што сіла — ў колькасці. Майстраванне латаў і шлемаў было адкладзена, як і заняткі ў спартыўнай зале — ордэн па плану рыхтаваўся даць вялікі канцэрт у гонар жанчын — набліжалася восьмае сакавіка.

Гэта дало адваротны вынік — некалькі хлапчукоў з старэйшых класаў выйшлі з ордэна. Ды і астатнія не вельмі радаваліся плану Генадзя — хлапчукі саромеліся сваіх тэатральных здольнасцей. Тады Генадзь увёў у лік рыцараў некалькі школьных артыстаў, а лік рыцараў яшчэ больш паменшыўся. Яшчэ сямера хлапчукоў знялі свае зіхцячыя значкі — “Нецікава”. Але ядро трымалася.

Хоць і прыкра было Генадзю тое рабіць, ды ён адазваў убок Додзіка. Размова атрымалася не доўгай — Додзік усё зразумеў з паўслова. Ён узяў у Генадзя некалькі значкоў — зіхцячых коннікаў — і паабяцаў арганізаваць справу належным чынам.