UR.ANUS
Евангелле ад Мамы
вернуться

Барадулін Рыгор
Шрифт:
Вся книга целиком

Зямля абяцаная

Нязломленасць

А неба глядзіць з-пад зялёных стрэх, I сосны ягоным даверам бадзёрыя. Ігліца, Сыплючыся на снег, Праносіць раскрылае V — V I С Т О R I А!

Матрыярхат

У паваеннай мамінай хаце Сяк-так надзеты — I неяк пад’еты Я гадаваўся пры матрыярхаце, Ловячы водсвет Лучыннай асветы. А мама казала: Хата рагата. Цямнелася хата не без прычыны. I ёй не хапала патрыярхату, I мне не хапала Сухой лучыны.

* * * Дзе карані твае…

Дзе карані твае, Адкуль твой род пачаўся, Ці з прыцемкаў быцця, Ці з цемры небыцця,— Пытанні ўе і ўе, Няўцямныя па часе, Гадоў верацяно, Няўцешнае яно. На могілках старых, На капішчы калішнім Тых маміных вачэй 3 калыскавых начэй Сустрэць пагляд, як міг, Пасланы Усявышнім, I ўзварушыць наноў Усё ў гасподзе сноў. Верацяно гудзе, Гырчыць, якоча, ные. I вытча палатна Скупая памяць на Лайно пытанням, Дзе, Адкуль, калі, якія I карані твае, I род твой паўстае.

Люблю

Люблю гліняныя міскі, Люблю драўляныя лыжкі, Люблю ілляныя кашулі. Бо, можа, Змяшаўшыся з глінай, Аднойчы праб’юся галінай, I лён, Як той жаўранак нізкі, На ўсе зазвініць зацішкі I ўзрадуецца, што пачулі… Убачыць сляза не павінна, Як будзе дрыжаць галіна.

І ў дужках

А лес расце (яго карчуюць), Угору йдзе (туга расце), Гамоніць лес (яго не чуюць), Маўчыць (прыволле глухаце), Гусцее лес (чакае ляда), Дужэе лес (не спіць пажар), Лес хіліцца (сякера рада), Ўсыхае лес (пілуй, трунар), Цямнее лес (душа жывая), Гайдае спеў (на злосць бядзе), Лес — беларус (усе стрывае), Маўчыць, як дол (а ствол гудзе!).

Алешнік

Зялёны анёл пасінелы, як грэшнік, Прыгодны на дровы й на посах прарока. Займае дзірван местачковец алешнік, Ён Быкаву сніўся ад дому далека. Тут стыгнуць кратовыя тэрыконы I лесуновыя вянуць заломкі, Змяркаюцца модлы цецеруковы, Расой прычашчаецца голас салоўкі. Тут з першай суніцай і першыя ўздыхі, Тут цёткі збіраюць кульгавыя плёткі. Тут вожыку досыць прасторы для пыхі, Тут вечар кароткі, Світанак салодкі. Абначавалы ў дарозе начлежнік Глядзеў на цяпельца з настроем вясёлым. Патрэскваў лірычна алешнік, Але ж нік I ліст перажоўклы Адпалым анёлам.

Я — арыец

Я — арыец, Гэта значыць з аратаяў, 3 суверэнных, ссівярэлых крывічоў, На зямлі яны жылі не для харчоў, 3 сёмым потам кнігу ворыва гарталі. Ціміян ішоў смалісты ад карчоў. I аралася й радзіла ўсё ў арыйцаў, На сяброў у іх ставала дабрыні, Не прымалі хцівасць, Божа барані, I ставала злосці хціўцам не скарыцца, Перамогу пераймалі на кані. Ды суседзі, што мядзведзі з перасыпу, Ледзь ад зайздрасці не грызлі валуны. Род крывіцкі ненавідзелі яны, Ненавідзяць гэтак трутні ў цвеце ліпу. Аратаяў спавядалі перуны. Крывічы крывіць душой Не мелі моды. Ад плугоў, а не ад мечаў мазалі. Дзякуй, продкі, Што ў радню сваю ўзялі! Я — арыец, Прысягаў на вернасць роду, Як нарог, Маёй крывіцкай араллі.

* * * Беларушчына…

Беларушчына — Жаль птушыны Па зялёных галінах залеў. Для Пегаса рублены хлеў. Несвянцоная кроў крушыны. Беларушчына — Крокі вязня. Крутаброўе калядных дуг. Вольны ўздых і высокі дух. Дух Еўропы ў надрэчнай лазні.

* * * I свечкі — у святла святыя служкі…

I свечкі — у святла святыя служкі, Крыжы, як цені продкаў, Валуны, I валатоўкі — Волатаў падушкі Вядуць душу на сцежкі даўніны. Каб зоры, ў вочы гледзячы, Крычалі: — Нашчадкі дойлідаў і ваяроў, Вы у свет прыйшлі надоўга крывічамі, Крывіцкая сябе шануе кроў. Бо радавод наш памяць зберагае, Беспамяцце гадуе жабрака. 3 вякамі роўная, як з берагамі, Плыць будзе Беларускасці рака!

Паступовасць

Цялят паслухмянасці Ноч заганяла ў хлявы. За душу самагубцы Спрачаліся чэрці. У салдата з прастрэленай галавы Выцякала думка аб смерці…

Сам-насам

I
Крумкач вячэрае на бервяне. У яліны пер’е тапырыцца. Беларусь, Як удава па вайне,— Hi апірышча, ні прыпірышча.