Караткевіч Уладзімір Сямёнавіч
Шрифт:
— Што гэта? — пытае Рогач.
— Палітыка, любы. Вучыся.
Першы старшыня падняў вочы.
— Чаму мы тут? Дзе слова караля? Слова — золата?
— Добрай ночы, — усміхаючыся, кажа Агата. — Прыйшла пагаманіць.
— Нашто нас зняволілі? Мучылі?
— Мучылі? — На твары яе такое здзіўленне, вочы такія нявінныя, што Рогач зніякавеў. — Змучаныя, бедныя мае. Што ж вы? Ці я не маці ваша? Ці жаночае сэрца развучылася любіць? Прыпадзіце да ног. Я ўсё зразумею.
Яна кажа гэта так, што нехта са зняволеных усхліпнуў:
— Маці! Цябе падманулі!
— Ты жанчына! Табе цяжка!
Каралева ўсё яшчэ іграе.
— Мужчыны, моцныя. Чаму ж вы не дапаможаце мне, падманутай?
— Агата, — з дакорам кажа Рогач.
Але яна ўжо выпрамілася.
— Вы толькі мучаеце жанчын сваім "каханнем". Але ў вас не хапіла мазгоў, нават курыных мазгоў, калі жанчына, я, ашукала вас. Вас водзяць за нос і ў палітыцы, разумных, бязмерна распусных, нахабных быкоў… І вы, недавумкі, не зразумелі, што я забіла двух зайцаў.
Яна страшная ў гэты момант. І раптам зноў усмешка:
— Цяпер ва ўсім горадзе хапаюць мяцежнікаў. І калі вы — сэрца горада, дык я вырвала гэта сэрца. Вось гэтай рукой. Бруднае сэрца! Няшчасны горад!
— Хапаюць?! — пытае старшыня.
— Вядома. І вам цяпер будзе лягчэй паміраць. Вы ж звабілі іх сюды надзеямі. У вас ёсць добрае імя… А вашы жонкі падзякуюць Богу.
Старшыня глуха, без слёз, зарыдаў.
Рогач, здаецца, зразумеў нешта. Падыходзіць. Яна ўся пацягнулася да яго.
— Пацалуй мяне… Тут. Перад імі.
— Я зразумеў, - кажа Рогач. — Ты, што не ведаеш жаданняў. Ты ўсё жыццё даводзіла, што ты як астатнія жанчыны… Брыда!
Абражаная, яна выпростваецца:
— Ты міжвольна сказаў нешта падобнае на праўду. Але цябе я не адпушчу. Ты мой. І потым, куды ты пойдзеш ад мяне?
Рогач пакутліва спрабуе ўспомніць нешта… Стук сякеры… Лясны шум…
— Але, — выдыхае ён. — Нейкая сіла прымушае мяне. Ты — быццам памяць аб чымсьці… Але я… пагарджаю сабой.
Ён рэзка паварочваецца і ўходзіць.
Ён ідзе дваром, міма вежы.
— Рогач, — ціха гучыць за спіной.
Ён не чуе. І раптам нешта прымушае яго замерці.
І каралева за яго спіной, наводдаль, таксама замерла.
У акне вежы агеньчык. А з акна ціха даносіцца дурненькая песня, усяго некалькі нот:
Такі жыве ён у нетрах, У шапцы чырвонай, як кроў, Кінжаламі і нажамі Ўвешаны да зубоў. А там, ля старой хаціны, З сівінкаю на лістках Маркоціцца ружа, садовая ружа Ў халодных росах-слязах.— Успомніў! Успомніў!
Ён кідаецца да дзвярэй вежы.
— Цуд! Цуд гэтага дня! Зламай замок!
І нібы ўдар гонга. Рогач адхіснуўся.
На замку знак: змяя, што кусае сябе за хвост.
— Вечнасць! — шэпча ён.
І адчайна, усім целам, пачынае ламіцца ў дзверы:
— Дубраўка! Дубраўка! Дубраўка!!!
Ноч. Турэмная камера. Дубраўка ў белым падраным сялянскім уборы сядзіць на камені ля сцяны. Прама, насупроць яе, — цёмная ніша.
Дзяўчына ўзнімае галаву: ёй паказаўся ў цемры нішы нейкі рух.
— Хто там?
Ляснула заслонка ліхтара: скупое святло асвяціла падзямелле. У нішы сядзіць каралева Агата, прамая, з бясстрасна-суровым тварам.
— Каралева?
— Але. Я стану гаварыць з табой аб адным чалавеку…
— Я ведаю. Мне аб ім свісцелі птушкі. Таму я і спявала.
Двайнікі сядзяць друг супраць друга, белая і чорная, спакойная і няўпэўненая, пры ўсёй уладнасці.
— Пакінь яго, — хрыпла кажа Агата. — Не мучай яго. Яму няма дарогі адсюль.
— Ён мой муж, — усміхаючыся, кажа Дубраўка.
— Гэты муж цалаваў мяне. У яго пяшчотныя моцныя рукі. Ён смешна ўздыхае ў сне. Я ведаю аб ім ўсё.
— У яго аднялі памяць. Ён не грэшны перада мной.
— Але ты аддасі яго мне, — уладна, але з ценем малення кажа Агата.
— Нашто?
Каралева рашылася на нешта:
— Усё жыццё мне былі прыкрымі мужчыны. Іхнія рукі, іхнія вочы, тое, як яны дакранаюцца да тваіх кос… Нават самыя пяшчотныя, якія бязважка цалуюць у вочы. Я ўсё жыццё цярпела пакуту… не кахаючы. І я помсціла ім… нават лепшым. І вось — ён… Ува мне як заззяла нешта. Адступіся, без яго я горшая за апошнюю жабрачку.