Шрифт:
— Атрымаеце. Ах, д'ябал, што будзе з дзяўчатамі ў «Кова»! Яны падумаюць, што вы адзін забілі дзве сотні аўстрыйцаў або захапілі цэлы акоп. Запэўніваю вас, яза свае адзнакі чэсна папрацаваў.
— Колькі ix у вас, Эторэ? — спытаў віцэ-консул.
— У яго ўсе, якія толькі бываюць, — сказаў Сіманс. — Гэта ж дзеля яго вядзецца вайна.
— Я быў прадстаўлены два разы да бронзавага медаля і тры разы да сярэбранага, — сказаў Эторэ. — Але атрымаў толькі адзін.
— А што здарылася з астатнімі? — спытаў Сіманс.
— Аперацыі няўдала скончыліся, — сказаў Эторэ. — Калі аперацыі канчаюцца няўдала, медалёў не даюць.
— Колькі разоў вы былі паранены, Эторэ?
— Тры разы цяжка. У мяне тры нашыўкі за раненні. Вось, глядзіце. — Ён пацягнуў уверх сукно рукава. Нашыўкі — паралельныя сярэбраныя палоскі на чорным фоне — былі настрочаны на рукаў дзюймаў на восем ніжэй пляча.
— У вас жа таксама ёсць адна, — сказаў мне Эторэ. — Запэўніваю вас, гэта вельмі добра — мець нашыўкі. Я лічу за лепшае мець іх, чым медалі. Запэўніваю вас, тры такія штучкі — гэта ўжо нештачка. Каб атрымаць хоць адну, трэба тры месяцы праляжаць у шпіталі.
— Куды вы былі паранены, Эторэ? — спытаў віцэ-консул.
Эторэ закасаў рукаў. — Вось сюды. — Ён паказаў доўгі чырвоны гладкі рубец. — Потым сюды, у нагу. Я не магу паказаць, таму што гэта пад абмоткай; і яшчэ ў ступню. У назе змярцвеў кавалачак косці, і ад яго дрэнна пахне. Кожную раніцу я выбіраю адтуль асколкі, але пах не праходзіць.
— Чым гэта вас? — спытаў Сіменс.
— Ручной гранатай. Такая штука, накшталт таўкачыка для бульбы. Так і знесла кавалак нагі з аднаго боку. Вам гэтыя таўкачыкі знаёмыя? — Ён павярнуўся да мяне.
— Вядома.
— Я бачыў, як гэты мярзотнік кінуў яе, — сказаў Эторэ. — Мяне збіла з ног, і я ўжо думаў, што песенька спета, але ад гэтых таўкачыкаў, наогул, малая карысць. Я застрэліў мярзотніка з вінтоўкі. Я заўсёды нашу вінтоўку, каб нельга было пазнаць, што я афіцэр.
— Які ў яго быў выгляд? — спытаў Сіманс.
— I толькі адна граната была ў мярзотніка, — сказаў Эторэ. — Не ведаю, навошта ён яе кінуў. Напэўна, ён даўно чакаў выпадку кінуць гранату. Напэўна, ніколі не бачыў сапраўднага бою. Я паклаў мярзотніка на месцы.
— Які ў яго быў выгляд, калі вы яго застрэлілі? — спытаў Сіменс.
— Адкуль я ведаю? — сказаў Эторэ. — Я выстраліў яму ў жывот. Я баяўся прамахнуцца, калі буду страляць у галаву.
— Даўно вы ў афіцэрскім чыне, Эторэ? — спытаў я.
— Два гады. Я хутка буду капітанам. А вы даўно ў чыне лейтэнанта?
— Трэці год.
— Вы не можаце быць капітанам, бо вы дрэнна ведаеце італьянскую мову, — сказаў Эторэ. — Размаўляць вы ўмееце, але чытаеце і пішаце дрэнна. Каб быць капітанам, трэба мець адукацыю. Чаму вы не пераходзіце ў амерыканскую армію?
— Мо і перайду.
— Я таксама нічога супраць не меў бы. Колькі атрымлівае амерыканскі капітан, Мак?
— Не ведаю. Здаецца, каля двухсот пяцідзесяці долараў.
— Ах, д'ябал! Чаго толькі не зробіш за дзвесце пяцьдзесят долараў. Пераходзілі б хутчэй у амерыканскую армію, Фрэд. Можа, і мяне туды ўладкуеце.
— Ахвотна.
— Я ўмею камандаваць ротай па-італьянску. Мне лёгка навучыцца і па-англійску.
— Вы будзеце генералам, — сказаў Сіманс.
— Не, для генерала я вельмі мала ведаю. Генерал павінен ведаць процьму ўсякіх рэчаў. Малойчыкі накшталт вас заўсёды ўяўляюць, што вайна — пустая справа. У вас не хапіла б кемнасці нават для капрала.
— Дзякуй Богу, мне гэта і не патрэбна, — сказаў Сіменс.
— Мо яшчэ спатрэбіцца. Вось як прызавуць усіх такіх абібокаў... Ах, д'ябал, хацеў бы я, каб вы абодва трапілі ў мой узвод. Мак таксама. Я зрабіў бы вас сваім веставым, Мак.
— Вы слаўны хлопец, Эторэ, — сказаў Мак. — Але баюся, што вы мілітарыст.
— Я буду палкоўнікам яшчэ да заканчэння вайны, — сказаў Эторэ.
— Калі толькі вас не заб'юць раней.
— Не заб'юць. — Ён дакрануўся вялікім і ўказальным пальцамі да зорачак на каўняры. — Бачылі, што я зрабіў? Заўсёды трэба дакрануцца да зорачак, калі хто-небудзь гаворыць пра смерць на вайне.
— Ну, пайшлі, Сім, — сказаў Саўндэрс, устаючы.
— Паехалі.
— Да пабачэння, — сказаў я. — Мне таксама пара. — Гадзіннік у бары паказваў без чвэрці шэсць. — Сіао, Эторэ.
— Сіао, Фрэд, — сказаў Эторэ. — Гэта здорава, што вы атрымаеце сярэбраны медаль.
— Не ведаю, ці атрымаю.
— Абавязкова атрымаеце, Фрэд. Я чуў, што вы абавязкова атрымаеце яго.
— Ну, да пабачэння, — сказаў я. — Глядзіце, не пападзіце ў бяду, Эторэ.
— Не хвалюйцеся за мяне. Я не п'ю. Я не забулдыга і не бабнік. Я ведаю, што добра і што дрэнна.