Шрифт:
Святар зірнуў на мяне і ўсміхнуўся. Я бачыў, што кпіны зараз не кранаюць яго.
— Ну і апостал Павел, — сказаў Рынальдзі. — Сам быў кабель і бабнік, а калі не стала сілы, аб'явіў, што гэта грэх. Сам ужо нічога не мог, дык пачаў вучыць тых, хто яшчэ мае сілу. Хіба не так, Федэрыка?
Маёр усміхнуўся. Мы ў гэты час елі смажаніну.
— Я ніколі не крытыкую святых пасля захаду сонца,—сказаў я. Святар падняў вочы ад талеркі і ўсміхнуўся мне.
— Ну вось, зараз і ён за святара, — сказаў Рынальдзі.—Дзе дзеліся добрыя старыя выскалякі? Дзе Брундзі? Дзе Чазара? Што, мне так і дражніць гэтага няшчаснага святара аднаму, без усялякай падтрымкі?
— Ён добры святар, — сказаў маёр.
— Ён добры святар, — сказаў Рынальдзі. — Але ўсё-ткі святар. Я імкнуся, каб у сталовай усё было як раней. Я хачу зрабіць прыемнае для Федэрыка. Ну вас да д'ябла, святар!
Я заўважыў, што маёр пазірае на яго і бачыць, што ён п'яны. Яго худы твар быў зусім белы. Валасы здаваліся вельмі чорнымі над белым ілбом.
— Нічога, Рынальдзі, — сказаў святар. — Нічога.
— Ну вас да д'ябла! — сказаў Рынальдзі. — Наогул, усё да д'ябла! — Ён адхінуўся на спінку крэсла.
— Ён шмат працаваў і стаміўся, — сказаў маёр, звяртаючыся да мяне. Даеўшы мяса, ён скарынкай сабраў з талеркі соус.
— Пляваць я хацеў на вас, — сказаў Рынальдзі, звяртаючыся да стала. — I наогул усё і ўсе да д'ябла! — Ён з выклікам азірнуўся, вочы яго былі пагаслыя, твар бледны.
— Ну, ладна, — сказаў я. — Усё і ўсе да д'ябла!
— Не, не, — сказаў Рынальдзі. — Гэтак нельга. Так нельга. Кажуць вам: так нельга. Змрок і пустэча, і больш нічога няма. Больш нічога няма, чуеце? Нічога. Я гэта ведаю, калі не працую.
Святар пакруціў галавой. Веставы прыняў смажаніну.
— Чаму вы ясце мяса? — павярнуўся Рынальдзі да святара. — Хіба вы не ведаеце, што сёння пятніца?
— Сёння чацвер, — сказаў святар.
— Хлусня. Сёння пятніца. Вы ясце цела Збавіцеля. Гэта Божае мяса. Я ведаю. Гэта здохлая аўстрыячына. Вось што вы ясце.
— Белае мяса — афіцэрскае, — сказаў я, згадваючы даўні жарт.
Рынальдзі засмяяўся. Ён наліў у сваю шклянку.
— Не слухайце мяне, — сказаў ён. — Я крыху звар'яцеў.
— Вам трэба паехаць у адпачынак, — сказаў святар. Маёр дакорліва паківаў галавой. Рынальдзі паглядзеў на святара.
— Вы лічыце, мне трэба ў адпачынак?
Маёр дакорліва ківаў галавой, гледзячы на святара. Рынальдзі таксама пазіраў на святара.
— Як хочаце, — сказаў святар. — Калі вам не хочацца, не трэба.
— Ну вас да д'ябла! — сказаў Рынальдзі. — Яны хочуць ад мяне пазбавіцца. Кожны вечар яны хочуць ад мяне пазбавіцца. Я адбіваюся, як магу. Што зробіш, калі ў мяне гэта? Гэта ва ўсіх. Гэта ва ўсяго свету. Спачатку, — ён працягваў тонам лектара, — гэта толькі маленькі прышчык. Пасля мы заўважаем высыпку на грудзях. Пасля мы ўжо нічога не заўважаем. Мы спадзяёмся толькі на ртуць.
— Альбо сальварсан, — спакойна перапыніў яго маёр.
— Ртутны прэпарат, — сказаў Рынальдзі. Ён гаварыў зараз вельмі патэтычна. — Я ведаю нешта лепшае. Добры, слаўны святар, — сказаў ён, — у вас ніколі не будзе гэтага. А ў Бэбі будзе. Гэта хворыя на вытворчасці. Гэта проста аварыя на вытворчасці.
Веставы падаў дэсерт і каву. Салодкае было нешта накшталт хлебнага пудынгу з густой падлівай. Лямпа курыла, чорная сажа асядала на шкле.
— Прынясіце сюды свечкі і забярыце лямпу, — сказаў маёр.
Веставы прынёс дзве запаленыя свечкі, прылепленыя да сподкаў, і ўзяў лямпу, патушыўшы яе па дарозе. Рынальдзі супакоіўся. Ён як быццам зусім працверазеў. Мы ўсе размаўлялі, а пасля кавы выйшлі ў вестыбюль.
— Ну, мне трэба ў горад, — сказаў Рынальдзі. — Дабранач, святар.
— Дабранач, Рынальдзі, — сказаў святар.
— Яшчэ ўбачымся, Фрэдзі, — сказаў Рынальдзі.
— Так, — сказаў я. — Прыходзьце раней.
Ён скрывіў твар і выйшаў. Маёр стаяў побач з намі.
— Ён вельмі стомлены і знерваваны, — сказаў ён. — Акрамя таго, ён вырашыў, што ў яго сіфіліс. Не думаю, але гэта магчыма. Ён лечыцца ад сіфілісу. Дабранач, Энрыка. Вы паедзеце на світанні?
— Ага.
— Ну, тады да пабачэння, — сказаў ён. — Добрай дарогі! Педуцы разбудзіць вас і паедзе разам з вамі.
— Да пабачэння.
— Да пабачэння. Кажуць, аўстрыйцы збіраюцца наступаць, але я не думаю. Не хачу думаць. Ва ўсякім разе, гэта будзе не тут. Джына вам усё раскажа. Тэлефонная сувязь зараз наладжана.
— Я буду званіць часта.
— Абавязкова. Дабранач. Не давайце Рынальдзі так шмат піць.
— Пастараюся.
— Дабранач, святар.
— Дабранач.
Ён пайшоў у свой кабінет.